Raport

Tło wydarzenia i wymogi apolityczności sędziów

Szósta rocznica powstania Komitetu Obrony Demokracji (KOD) została uczczona konwencją 27 listopada 2021 r. w Warszawie oko.press. Było to publiczne wydarzenie o charakterze politycznym – oprócz paneli o prawach obywatelskich i praworządności wystąpili tam m.in. czołowi politycy ówczesnej opozycji, w tym przewodniczący PO Donald Tusk oko.press. Konstytucja RP (art. 178 ust. 3) zabrania sędziom prowadzenia działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezawisłości i apolityczności – m.in. udziału w wiecach politycznych czy publicznego manifestowania poglądów partyjnych oko.press. Innymi słowy, sędziowie nie mogą należeć do partii politycznych ani angażować się w działalność polityczną. Wiceminister sprawiedliwości Sebastian Kaleta wskazywał wprost, że obecność sędziów na wiecu KOD i oklaskiwanie wystąpienia Tuska wprost narusza ten przepis konstytucji oko.press.

Sędziowie i prokuratorzy obecni na wydarzeniu KOD

Podczas konwencji „6 lat KOD” na sali obecna była grupa znanych, sędziów oraz przedstawicielka prokuratury. Wszyscy oni należą do stowarzyszeń sędziowskich lub prokuratorskich aktywnie broniących praworządności. Wymienieni uczestnicy to oko.press:

Sędzia Waldemar Żurek – sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie oko.press, wieloletni rzecznik dawnej Krajowej Rady Sądownictwa. Należy do Stowarzyszenia Sędziów Themis (wcześniej działał też w SSP “Iustitia”) gov.pl. Podczas konwencji siedział na widowni; na amatorskim nagraniu widać, jak wstaje i oklaskuje Donalda Tuska po jego przemówieniu oko.press. Sędzia Żurek jest symbolem ruchu „wolnych sądów” – za sprzeciw wobec „reform” wymiaru sprawiedliwości był wielokrotnie dyscyplinowany (to już kilkunaste postępowanie dyscyplinarne przeciw niemu) oko.press.
Sędzia Dorota Zabłudowska – sędzia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe oko.press, członkini zarządu Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Była obecna na sali podczas przemówienia, choć – jak sama potem podkreślała – nie zabierała głosu politycznego (tylko siedziała jako zaproszony gość) wiadomosci.onet.pl. Sędzia Zabłudowska znana jest z obrony niezależności sądów; wcześniej postawiono jej zarzut dyscyplinarny m.in. za przyjęcie nagrody od prezydenta Gdańska (co uznano za „uchybienie godności urzędu”) oko.press.
Sędzia Piotr Gąciarek – sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie (XII Wydział Karny)oko.press, członek warszawskiego oddziału SSP Iustitia. Również znajdował się na widowni konwencji KOD oko.press. Sędzia Gąciarek jest znanym krytykiem upolitycznienia sądów – wcześniej został zawieszony przez nową Izbę Dyscyplinarną SN za odmowę orzekania z sędzią nominowaną przez tzw. neo-KRS oko.press.
Sędzia Paweł Juszczyszyn – sędzia Sądu Rejonowego w Olsztynie oko.press, również członek Iustitii. Brał udział w wydarzeniu jako widz; podobnie jak Żurek, został uwieczniony jak wstaje i klaszcze po przemówieniu Tuska oko.press. Sędzia Juszczyszyn zasłynął jako pierwszy zawieszony przez nielegalną Izbę Dyscyplinarną SN, po tym gdy zażądał list poparcia kandydatów do nowej KRS – co uznano za sprzeciw wobec władzy politycznej oko.press oko.press.
Prokurator Katarzyna Kwiatkowska – prokurator (wówczas Prokuratura Rejonowa Warszawa-Mokotów) i prezes stowarzyszenia niezależnych prokuratorów Lex Super Omnia. Uczestniczyła w rocznicy KOD jako gość honorowy oko.press. Prok. Kwiatkowska zasłynęła krytyką podporządkowania prokuratury ministrowi Ziobrze – wraz ze swoim stowarzyszeniem protestowała przeciw politycznym naciskom na śledczych. Jej obecność na sali obok sędziów potraktowano przez obóz rządzący jako kolejny dowód na upolitycznienie części środowiska prokuratorskiego.

Wszyscy powyżsi sędziowie i prokuratorzy są kojarzeni z ruchem obrony praworządności. Ich uczestnictwo w rocznicy KOD stało się pretekstem do zarzucenia im naruszania zasady apolityczności sędziowskiej. Warto dodać, że na widowni był również były prezes TK Andrzej Rzepliński (choć nie należał do stowarzyszeń sędziowskich) – on również wstał po wystąpieniu Tuska (aczkolwiek nie klaskał) oko.press.

Reakcje władz i postępowania dyscyplinarne

Ujawnienie, że sędziowie obecni na konwencji „6 lat KOD” wstawali i klaskali po przemówieniu lidera opozycji, wywołało ostrą reakcję części mediów i Ministerstwa Sprawiedliwości oko.press. Wiceminister Sebastian Kaleta zarzucił sędziom jawne upolitycznienie, przypominając, że „sędziowie w Polsce nie mogą chodzić na wiece polityczne i oklaskiwać polityków” – co jego zdaniem stanowi złamanie art. 178 ust. 3 Konstytucji oko.press. Politycy obozu władzy uznali, że sędziowie Żurek, Juszczyszyn i inni stali się „członkiem jednej ekipy z opozycją”, podważając tym samym ich niezawisłość polskieradio24. pl, polskieradio24.pl.

Już dwa dni po wydarzeniu rzecznicy dyscyplinarni wszczęli postępowania wyjaśniające wobec czwórki sędziów uczestniczących w urodzinach KOD oko.press oko.press. Zastępca rzecznika dyscyplinarnego Przemysław Radzik postawił im zarzuty „publicznego manifestowania poglądów politycznych oraz aktywnego okazywania aprobaty dla treści o charakterze politycznym”, uznając to za uchybienie godności urzędu sędziego i działalność niepogodną z niezawisłością oko.press oko.press. Zarzuty usłyszeli sędziowie Dorota Zabłudowska, Waldemar Żurek, Piotr Gąciarek i Paweł Juszczyszyn oko.press – dokładnie ci sami, którzy pojawili się na konwencji KOD. To nie było pierwsze postępowanie dyscyplinarne, każdy z nich już wcześniej miał sprawy dyscyplinarne za zaangażowanie polityczne (dla Żurka była to już ok. 15. dyscyplinarka, Zabłudowska miała już jedną, Gąciarek i Juszczyszyn również byli zawieszani lub ścigani) oko.press oko.press.

Nowa władza – funkcje publiczne i doradcze „sędziów z KOD”

W roku 2023 nastąpiła zmiana władzy – do rządu powróciła tzw proeuropejska opozycja – co całkowicie odwróciło role wielu zaprzyjaźnionych z władzą sędziów i prokuratorów. Osoby ze środowiska Iustitii czy Lex Super Omnia, wcześniej zaangażowane w podważanie reformy sądownictwa, teraz zostały włączone w proces „naprawy praworządności” przez nowe władze. Poniżej przedstawiamy główne przykłady sędziów i prokuratorów (w tym uczestników rocznicy KOD) pełniących obecnie funkcje publiczne lub doradcze:

Sędzia Paweł Juszczyszyn – po uniewinnieniu go od zarzutów i przywróceniu do orzekania, został w maju 2024 r. powołany przez ministra sprawiedliwości Adama Bodnara na stanowisko Wiceprezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie gov.pl. Jest to funkcja kierownicza w sądzie, świadcząca o zaufaniu nowych władz do sędziego
Sędzia Waldemar Żurek – w czerwcu 2024 r. Ministerstwo Sprawiedliwości powierzyło mu istotną funkcję w systemie szkolenia kadr sądowniczych. Sędzia Żurek został mianowany Zastępcą Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) ds. organizacyjnych gov.pl. W komunikacie MS podkreślono jego bogate doświadczenie oraz długoletnią działalność prospołeczną – m.in. zaangażowanie w Stowarzyszenia Iustitia i Themis oraz inicjatywy edukacyjne typu „Tour de Konstytucja” gov.pl. Teraz, z ramienia nowej władzy, sędzia Żurek „kształci” młodych sędziów i prokuratorów, podważając Konstytucję i ustawy.
Sędzia Krystian Markiewicz – prezes SSP Iustitia (największego stowarzyszenia sędziów), choć nie brał osobiście udziału w imprezie KOD, stoi na czele środowiska, które ją współorganizowało. W kwietniu 2024 r. prof. Markiewicz został powołany na przewodniczącego nowo utworzonej Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury oko.press. Jest to organ doradczy przy Ministerstwie Sprawiedliwości, którego zadaniem jest przygotowanie kompleksowej reformy wymiaru sprawiedliwości (m.in. rozwiązań dotyczących tzw. neo-sędziów, przebudowy KRS i uniezależnienia prokuratury) oko.press oko.press. Minister Bodnar świadomie powierzył tę funkcję Markiewiczowi, doceniając rolę Iustitii w „obronie praworządności” w latach poprzednich oko.press. W składzie Komisji znaleźli się także inni sędziowie (m.in. członkowie Themis) oraz prokuratorzy z Lex Super Omnia oko.press.
Prokurator Katarzyna Kwiatkowska – po zmianie ekipy rządowej objęła wysokie stanowisko w prokuraturze. W sierpniu 2024 r. powołano ją na Dyrektora Departamentu Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej, powierzając jednocześnie przewodniczenie specjalnemu zespołowi do zbadania postępowań prowadzonych w latach 2016–2023 (okres rządów PiS) polskieradio24.pl, polskieradio24.pl. Innymi słowy, była szefowa Lex Super Omnia teraz kieruje audytem mającym rozliczyć polityczne nadużycia w prokuraturze poprzedniej władzy. Sama prok. Kwiatkowska podkreśla, że celem jest “przywrócenie sprawiedliwości” i wyeliminowanie z prokuratury osób, które „nadużywały” swoich stanowisk do celów politycznych polskieradio24.pl, polskieradio24.pl. (W listopadzie 2024 r. Kwiatkowska złożyła co prawda rezygnację z funkcji przewodniczącej zespołu audytowego, niemniej nadal pełni funkcję dyrektorską w PK, uczestnicząc w „reformowaniu” prokuratury).

Ponadto, wielu innych sędziów i prokuratorów związanych dotąd z opozycją prawniczą zostało włączonych w struktury nowej władzy lub jej zaplecza eksperckiego. Przykłady: sędzia Maciej Czajka (członek Themis) i prokurator Jarosław Onyszczuk (z Lex Super Omnia) zostali członkami Komisji Kodyfikacyjnej przy MS gov.pl gov.pl; liczni zaprzyjaźnieni prokuratorzy obejmują stanowiska kierownicze w pionie spraw wewnętrznych czy zespołach ds. reformy (jak prok. Michał Mistygacz czy prok. Małgorzata Szeroczyńska z Lex SO, również powołani do komisji) gov.pl. Równocześnie trwa wymiana prezesów sądów – nowy minister odwołał kilkudziesięciu prezesów i wiceprezesów z nominacji poprzedniego Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego, zastępując ich sędziami cieszącymi się względami obecnej władzy (nierzadko członkami Iustitii) oko.press monitorkonstytucyjny.eu.

Członkowie władz Stowarzyszenia Prokuratorów „Lex Super Omnia”

Stowarzyszenie „Lex Super Omnia” zostało zarejestrowane 27 stycznia 2017 roku i od tego czasu miało kilka składów zarządu. Poniżej przedstawiam listę prokuratorów, którzy pełnili funkcje w zarządzie stowarzyszenia w różnych kadencjach:

Obecny Zarząd (kadencja 2024–2028):

Robert Kmieciak – prezes zarządu
Małgorzata Ceregra-Dmoch – wiceprezes do spraw organizacyjnych
Karolina Staros – wiceprezes do spraw finansowych
Aleksandra Malinowska-Bizon
Bolesław Laszczak
Maciej Płeszka
Michał Przybycień
Marcin Skowronek
Milena Tabor Onet Wiadomości+4Lex Super Omnia+4Rejestr.io+4

Poprzednie kadencje:

Krzysztof Parchimowicz – prezes zarządu (2017–2020)
Katarzyna Kwiatkowska – wiceprezes do spraw organizacyjnych, później prezes zarządu (2020–2021)
Dariusz Korneluk – wiceprezes do spraw finansowych
Mariusz Krasoń – wiceprezes do spraw organizacyjnych
Jacek Bilewicz
Katarzyna Gembalczyk
Paweł Pik
Alfred Staszak
Piotr Wójtowicz Prawo.pl+3Lex Super Omnia+3Oko Press+3 Business Insider Polska+1Lex Super Omnia+1

Stowarzyszenie skupia około 250 prokuratorów z całej Polski, którzy działają na rzecz niezależności prokuratury i praworządności .Oko Press+1defensoriuris.pl+1

Sędziowie i prokuratorzy w polityce – szerszy kontekst

Udział sędziów i prokuratorów w życiu publicznym budzi w Polsce ogromne emocje, gdyż dotyka delikatnej granicy między niezależnością wymiaru sprawiedliwości a zaangażowaniem politycznym. Przedstawiona sytuacja ilustruje dwie strony medalu:

Z jednej strony mamy sędziów takich jak Żurek, Zabłudowska, Gąciarek, Juszczyszyn czy Tuleya (choć nieobecny akurat na tej imprezie, także znany sędzia), a po stronie prokuratorów – Kwiatkowska, Ewa Wrzosek i inni członkowie Lex Super Omnia. Ci prawnicy angażowali się w torpedowanie reformy sądownictwa, uczestnicząc w politycznych demonstracjach, udzielając się w stowarzyszeniach zawodowych, krytykując publicznie zmiany w sądownictwie. Dla obozu rządzącego w latach 2015–2023 było to równoznaczne z uprawianiem polityki wbrew konstytucyjnemu zakazowi oko.press. Rzeczywiście, postępowania dyscyplinarne mnożyły się – ok. 200 sędziów zostało objętych postępowaniami wyjaśniającymi lub zarzutami za rozmaite formy agitacji politycznych wobec władzy oko.press. Sędziowie ci argumentowali, że bronili niezależności sądownictwa, nie zaś interesów partyjnych. Jak ujęła to sędzia Zabłudowska, samo siedzenie na widowni podczas wystąpienia polityka nie czyni z sędziego politycznego agitatora wiadomosci.onet.pl. Sędzia Żurek tłumaczył zaś, że oklaski na koniec były jedynie kurtuazyjnym gestem, zgodnym z konwencją spotkania oko.press. Co ważne, europejskie trybunały (TSUE, ETPCz) stawały po stronie tych sędziów – uznając, że w Polsce to raczej władza wykonawcza i ustawodawcza narusza niezależność sądów, a nie odwrotnie gov.pl gov.pl.
Z drugiej strony, znaczna część sędziów i prokuratorów zbliżonych do obozu rządowego również angażowała się w działania o wyraźnym wymiarze politycznym – lecz były one tolerowane lub wręcz wspierane przez ówczesną władzę. Przykłady to wspomniane nieformalne spotkania Prezes TK z liderem partii rządzącej, publiczne wypowiedzi sędziów Trybunału Konstytucyjnego czy Sądu Najwyższego wyrażające poparcie dla linii partii, a także udział niektórych sędziów w zorganizowanej akcji oczerniania kolegów krytycznych wobec reform (tzw. “afera hejterska”) oko.press. Ponadto, prokuratura pod rządami Zbigniewa Ziobry była oskarżana o motywacje polityczne w licznych śledztwach – np. umarzanie postępowań dotyczących ludzi władzy lub przeciwnie, wszczynanie ich przeciw oponentom. Ci “upolitycznieni” sędziowie i prokuratorzy często otrzymywali w nagrodę awanse i stanowiska (np. nominacje do neo-KRS, do Izby Dyscyplinarnej SN, szybkie kariery w Prokuraturze Krajowej) oko.press oko.press. Poprzednia władza nie postrzegała tych działań jako nagannych, utrzymując że “reformują wymiar sprawiedliwości”.

Podsumowując, granica między dopuszczalnym zaangażowaniem społecznym sędziego a niedopuszczalną działalnością polityczną okazała się w ostatnich latach przedmiotem ostrego sporu. Udział sędziów w rocznicy KOD został uznany przez jednych za wyraz obywatelskiej troski o demokrację, a przez innych – za złamanie artykułu 178 ust. 3 Konstytucji. Następstwa polityczne tego wydarzenia (dyscyplinarki) unaoczniły, jak instrumentalnie poprzednia władza traktowała mechanizmy odpowiedzialności sędziów. Jednak zmiana rządu w 2023 r. diametralnie zmieniła układ sił: ci sami sędziowie i prokuratorzy, piętnowani niegdyś jako “upolitycznieni”, dziś współtworzą reformy wymiaru sprawiedliwości w charakterze doradców i urzędników państwowych oko.press polskieradio24.pl.

Źródła: Szerokie omówienie sprawy udziału sędziów w uroczystości KOD i reakcji władz zawierają m.in. serwisy OKO.press oko.press oko.press, Onet wiadomosci.onet.pl, PolskieRadio24 polskieradio24.pl oraz komunikaty Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące nowych powołań w 2024 r. gov.pl gov.pl. Wszystkie te źródła zgodnie potwierdzają opisane fakty.

Polscy sędziowie zaangażowani w skargę ws. zatwierdzenia KPO

W sierpniu 2022 r. cztery europejskie organizacje sędziowskie – AEAJ, EAJ, Rechters voor Rechters oraz MEDEL – złożyły skargę do Sądu UE, kwestionując decyzję Rady UE zatwierdzającą polski Krajowy Plan Odbudowyoko.press. Choć stronami formalnie były te międzynarodowe stowarzyszenia, w przygotowanie i poparcie skargi czynnie włączyli się polscy sędziowie związani z niezależnymi stowarzyszeniami sędziowskimi. Poniżej wymieniono kluczowe nazwiska oraz ich powiązania z organizacjami sędziowskimi:

Prof. Krystian Markiewicz – prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Uczestniczył w organizowaniu skargi poprzez Europejskie Stowarzyszenie Sędziów (EAJ), którego Iustitia jest członkiem. Podkreślał on, że skarga czterech organizacji sędziowskich do TSUE to bezprecedensowa próba wyegzekwowania przestrzegania standardów UE i polskiej Konstytucji – a nie „mieszanie się w politykę”, jak twierdzili krytycyoko.press. Markiewicz od początku wspierał działania na forum UE w obronie praworządności w Polsce.
Sędzia Monika Frąckowiak – sędzia z Poznania, członkini Iustitii, znana obrończyni niezależności sądów. Pełni funkcję wiceprezeski europejskiego stowarzyszenia MEDEL (Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés)medelnet.eu, które było jednym z sygnatariuszy skargi. Frąckowiak, jako przedstawicielka polskich sędziów w MEDEL, współorganizowała złożenie pozwu w Luksemburgu. Jej aktywność łączy polskie środowisko sędziowskie z europejskimi inicjatywami na rzecz praworządności.
Sędzia Beata Morawiec – prezeska Stowarzyszenia Sędziów Themis. Choć Themis formalnie nie figurowało jako strona (działało poprzez członkostwo w MEDEL), Morawiec była jedną z twarzy polskiego poparcia dla skargi. Sama padła ofiarą represji – w 2020 r. została bezpodstawnie zawieszona przez Izbę Dyscyplinarną SN (co później okazało się niezgodne z prawem)for.org.pl. Jej przypadek ilustrował tezę skargi, że tzw. „kamienie milowe” KPO dotyczące sądownictwa są niewystarczające – sędziowie zawieszeni decyzjami nielegalnej Izby nie zostali automatycznie przywróceni do orzekania. Morawiec, jako liderka Themis i osoba poszkodowana, wspierała działania europejskich organizacji zmierzające do zagwarantowania pełnej niezawisłości sędziów.
Sędzia Dariusz Mazur – sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie, wiceprezes stowarzyszenia Themis. Aktywnie popierał on skargę i publicznie odpierał zarzuty władz, jakoby sędziowie „chcieli przejąć władzę” poprzez takie działaniaoko.press. Mazur podkreślał, że protesty sędziów służą obronie rządów prawa, a nie politycznym ambicjom. Jego zaangażowanie – obok prezes Morawiec – sygnalizowało, że całe środowisko Themis wspiera europejską interwencję w sprawie KPO.
Sędziowie Igor Tuleya i Paweł Juszczyszyn – choć nie byli bezpośrednimi skarżącymi, to ich sytuacja stanowiła ważne tło skargi. Oboje są członkami Iustitii i symbolami walki o praworządność. Sędzia Juszczyszyn z Olsztyna był pierwszym i najdłużej zawieszonym sędzią w Polsce za wykonywanie wyroku TSUE z 2019 r. oko.press. Z kolei sędzia Tuleya z Warszawy pozostawał zawieszony przez ponad dwa lata (do grudnia 2022) za ujawnienie nieprawidłowości parlamentarnych – mimo orzeczeń TSUE nakazujących przywrócenie takich osób do orzekania. Europejska skarga wprost wskazywała, że decyzja o zatwierdzeniu KPO dotyczy konkretnych sędziów zawieszonych przez Izbę Dyscyplinarną i podważa skuteczność wyroków TSUE chroniących ich niezawisłość for.org.pl. Tym samym przypadki Tuleyi i Juszczyszyna były żywym uzasadnieniem dla działań podjętych przez stowarzyszenia sędziowskie.

Podsumowując, skarga do TSUE ws. KPO została zainicjowana i wsparta przez liderów niezależnego środowiska sędziowskiego w Polsce. Kluczową rolę odegrali sędziowie zrzeszeni w Iustitii i Themis – m.in. prof. Krystian Markiewicz, Monika Frąckowiak, Beata Morawiec czy Dariusz Mazur – którzy poprzez europejskie organizacje (EAJ, MEDEL, itp.) nadali sprawie bieg formalny. Ich działania wynikały z troski o wykonanie wyroków TSUE i przywrócenie do orzekania represjonowanych kolegów. Oficjalne komunikaty i wypowiedzi tych sędziów jednoznacznie wskazują, że celem nie było blokowanie funduszy dla Polski, lecz obrona rządów prawa i niezależności sądów w zgodzie z prawem UE oko.press for.org.pl. Ich zaangażowanie – wsparte przez międzynarodowe organizacje sędziowskie – pokazuje silne powiązanie polskich stowarzyszeń (Iustitia, Themis, OSSSA i in.) z europejską walką o praworządność.

Źródła: Skarga czterech organizacji sędziowskich opisująca problem kamieni milowych KPO oko.press oko.press; wypowiedzi prof. Krystiana Markiewicza (Iustitia) i sędziego Dariusza Mazura (Themis) dla OKO.press oko.press oko.press; informacje Fundacji FOR o argumentach skargi i powołaniu się na zawieszonych sędziów for.org.pl; dane o roli Moniki Frąckowiak (Iustitia/MEDEL) medelnet.eu; okoliczności zawieszenia i przywrócenia sędziów P. Juszczyszyna i I. Tulei oko.press for.org.pl. Skarga została finalnie odrzucona z powodów formalnych (braku legitymacji skarżących) medelnet.eu, jednak stanowiła istotny precedens w działaniach europejskich sędziów na rzecz praworządności w Polsce.

Wypowiedź Ursuli von der Leyen o statusie sędziów (DGP)

Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen w wywiadzie dla Dziennika Gazety Prawnej jasno zapowiedziała, że zanim Polska otrzyma środki z Krajowego Planu Odbudowy, musi wypełnić tzw. kamienie milowe dotyczące praworządności. Wskazała m.in., iż nowa ustawa sądowa nie zapewnia sędziom możliwości kwestionowania statusu innego sędziego bez ryzyka dyscyplinarki, co musi zostać naprawione, by spełnić warunki wypłaty funduszy oko.press. Von der Leyen podkreśliła, że kwestia ta musi zostać rozwiązana – obok przywrócenia zawieszonych sędziów do orzekania – zanim Komisja uruchomi pierwszą płatność z KPO oko.press. Jej słowa stanowiły potwierdzenie, że badanie legalności powołania sędziów (tzw. status sędziego) jest warunkiem koniecznym uznanym przez KE.

Reakcja i stanowisko sędziów Iustitii – „Tego domagaliśmy się od początku”

Sędziowie ze Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia od początku apelowali, by kwestie statusu nowo powołanych sędziów („neo-sędziów”) i powołań przez upolitycznioną KRS stały się kluczowym warunkiem reform. Już 1 czerwca 2022 r., w przeddzień wizyty von der Leyen w Warszawie, Iustitia wraz z innymi organizacjami sędziowskimi skierowała do niej list, ostrzegając że planowany kompromis z rządem PiS jest niewystarczający. W apelu wezwano do pełnego rozwiązania problemu praworządności w Polsce, w tym do likwidacji upolitycznionej nowej KRS, czego pierwotne warunki KE nie obejmowałyoko.press. Innymi słowy – sędziowie żądali, by zweryfikować status nominowanych przez neo-KRS sędziów i usunąć wadliwe powołania, zanim UE odblokuje fundusze.

Iustitia otwarcie poparła więc późniejszą wypowiedź szefowej KE jako zgodną ze swoimi postulatami. Prof. Krystian Markiewicz, prezes Iustitii, wielokrotnie podkreślał, że kosmetyczne zmiany (jak ustawa prezydenta Dudy z czerwca 2022 r.) nie rozwiązują „najpoważniejszego problemu praworządności w Polsce”, bo nie dotyczą roli nowej KRS i pozostawiają w systemie wadliwie powołanych sędziów oko.press. Już wiosną 2022 r. Markiewicz ostrzegał, że dopóki obecna, politycznie wybrana KRS działa, „nie ma szans na rozwiązanie problemu neo-sędziów”, czyli oczyszczenia wymiaru sprawiedliwości z wadliwych nominacji oko.press oko.press. Stanowisko Iustitii było więc spójne z późniejszym żądaniem von der Leyen – stowarzyszenie od dawna domagało się zniesienia tzw. ustawy kagańcowej i zagwarantowania sędziom prawa do badania statusu innych sędziów.

W oficjalnych komentarzach Iustitii do projektów ustaw realizujących kamienie milowe podkreślano, że rząd PiS wciąż utrzymuje zakaz podważania statusu sędziów. Iustitia wprost wskazywała, iż grudniowa nowelizacja ustawy o SN (druk 2870) nie spełnia wymogów UE, gdyż pozostawia w mocy przepisy “kagańcowe” zakazujące kwestionowania statusu innych sędziów archiwumosiatynskiego.pl. Sędzia Bartłomiej Przymusiński, rzecznik Iustitii, również wyjaśniał w mediach, że bez usunięcia tych przepisów Polska nie wypełni warunków praworządności. Innymi słowy – to, czego zażądała Ursula von der Leyen, było dokładnie tym, o co Iustitia walczyła od początku. Sędziowie stowarzyszenia wielokrotnie publicznie podkreślali, że weryfikacja statusu wadliwie powołanych sędziów musi być warunkiem odblokowania funduszy i naprawy wymiaru sprawiedliwości oko.press oko.press.

Źródła: wypowiedź Ursuli von der Leyen dla DGP cyt. za OKO.pressoko.press; apel Iustitii do KE (OKO.press)oko.press; stanowisko Iustitii ws. ustawy sądowej (cyt. za Archiwum Osiatyńskiego) archiwumosiatynskiego.pl; wywiad z prezesem Iustitii Krystianem Markiewiczem (OKO.press)oko.press.